Advertisement
เตยชื่อสมุนไพร เตยชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น ใบเตย , เตยหอม , ต้นเตย , เตยหอมใหญ่ , เตยหอมเล็ก (ภาคกลาง) , หวานข้าวใหม่ (ภาคเหนือ) , ปาแนะวอวิง , ปาแง๊ะออริง (นราธิวาส,มาเลเซีย) ,พังลั้ง (จีน)ชื่อวิทยาศาสตร์ Pandanus amaryllifolius Roxb.ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Pandanus ordorus Ridl.ชื่อสามัญ Pandanus Palm , Fragrant Pandan , Pandom wangi.วงศ์ Pandanaceaeถิ่นกำเนิด เตย เป็นพืชที่ชาวไทยรู้จักกันอย่างดีเยี่ยมมาตั้งแต่โบราณกาลแล้ว ด้วยเหตุว่าได้นำมาใช้คุณประโยชน์ต่างๆมากไม่น้อยเลยทีเดียว โดยยิ่งไปกว่านั้นส่วนของใบที่เราเรียกว่า ใบเตย ก็เลยทำให้เรียกพืชประเภทนี้ชินปากกันมาจนกระทั่งเดี๋ยวนี้ว่า “ใบเตย” สำหรับบ้านเกิดเมืองนอนของเตยนั้น เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย ประเทศพม่าลาว มาเลเซีย รวมทั้งประเทศอินเดีย รวมถึงทวีปอื่นได้แก่แอฟริกา รวมทั้งออสเตรเลีย ชอบขึ้นตามพื้นที่ชุ่ม ริมลำน้ำหรือรอบๆที่ชื้นแฉะที่มีน้ำขังเล็กน้อย ในประเทศไทยสามารถเจอได้ทั่วทุกภาคของประเทศ
ลักษณะทั่วไป
เตยจัด เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว มีลำต้นทรงกลม และก็เป็นข้อสั้นๆถี่กัน โผล่ขึ้นมาจากดินเพียงเล็กน้อย โคนลำต้นแตกรากกิ้งก้านออกเป็นรากส่งเสริมหรือเรียกว่า รากอากาศ ลำต้นสามารถแตกหน่อเป็นต้นใหม่ได้ ทำให้ดูเป็นกอหรือเป็นพุ่มไม้ใหญ่ๆที่รวมความสูงของใบแล้วสามารถสูงได้มากกว่า 1 เมตร
ใบเตย แตกออกเป็นใบคนเดียวข้างๆรอบลำต้นรวมทั้งเรียงสลับวนเป็นเกลียวขึ้นตามความสูงของลำต้น จนถึงขอด ใบมีลักษณะเรียวยาวเป็นรูปกระบี่ ปลายใบแหลม สีเขียวสด ใบยกเฉียงแนบไปกับลำต้น แผ่นใบเป็นมัน กว้างราวๆ 2-3 ซม. ยาวโดยประมาณ 30-50 เซนติเมตร แผ่นใบและก็ขอบใบเรียบ แผ่นใบข้างล่างมีสีจางกว่าข้างบน มีเส้นกึ่งกลางใบลึกเป็นแอ่งตื้นๆกึ่งกลาง ใบนี้ส่งกลิ่นหอมตลอดเวลา เนื่องจากว่ามีน้ำมันหอมระเหย รวมทั้งสาร ACPY
การขยายพันธุ์เตย สารมารถขยายพันธุ์ได้เองโดยการแตกหน่อ แต่ว่าในตอนนี้ก็สามารถปลูกด้วยการแยกเหง้าหรือย้ายหน่อปลูกได้เหมือนกัน ทั้งนี้ เตยสามารถขึ้นได้ดิบได้ดีในที่เปียกแฉะ แล้วก็ทนต่อสภาพดินชื้นแฉะได้ดิบได้ดี แต่ว่าควรที่จะทำการเลือกพื้นที่ปลูกไม่ให้น้ำท่วมขังง่าย โดยมีวิธีการดังต่อไปนี้
การเตรียมแปลง แปลงปลูกเตย ควรจะไถแปลง แล้วก็ตากดินก่อน 5-10 วัน พร้อมกำจัดวัชพืชออกให้หมด ก่อนหว่านด้วยปุ๋ยคอกอัตรา 2 ตัน/ไร่ แล้วก็ปุ๋ยยูเรีย อัตรา 10 โล/ไร่ พร้อมไถกลบ
การปลูกเตย ควรปลูกเอาไว้ในตอนฤดูฝน เพราะดินจะชื้นดี ทำให้ต้นเตยติด และก็ตั้งตัวได้ง่าย ด้วยการขุดหลุมปลูกเป็นแนว ระยะหลุม และระยะแถวที่ 50 ซม. หรือที่ 30 x 50 ซม. ก่อนนำต้นชนิด
เตยลงปลูก
หลังจากปลูกเตยเสร็จ ควรให้น้ำทันทีแต่ถ้าเกิดดินเปียกชื้นมากมายก็ไม่จำเป็นที่ต้องให้ และให้น้ำเสมอๆทุกๆ7-10 วัน ขึ้นกับความชื้นดิน แล้วก็ฝนที่ตก
ส่วนประกอบทางเคมี
จากการเรียนทางเคมีของใบเตยพบว่ามีสาระสำคัญหลายประเภทเมื่อนำใบเตยหอมากลั่นด้วยละอองน้ำจะได้สารหอมที่ประกอบด้วย แพนดานาไมน์ (Pandanamine) ไลนาลิลอะซีเตท ( linalyl acetate) เบนซิลอะซีเตท (benzyl acetate) ไลนาโลออน (linalool)และก็พบรานิออล (geraniol) มีสารที่ทำให้มีกลิ่นหอมยวนใจเป็น คูมาริน (coumarin) และเอทิลวานิลลลิน (ethyl vanillin)สารคลอโรฟิลล์(chlorophyll) ทำให้มีสีเขียว เบต้าแคโรทีน (Beta-Carotene) และสารในกลุ่มแอนโทไซยานิน (anthocyanin) ซึ่งเป็นสารที่ออกฤทธิ์ที่สำคัญ
linalyl acetate benzyl acetate
ส่วนประกอบของสารไลนาลิลอะซีเตท ส่วนประกอบของเบนซิลอะซีเดท
linalool Geraniol
ส่วนประกอบของไลนาโลออล ส่วนประกอบพบรานิออล
Pandanamine Chlorophyll
องค์ประกอบของแพนดานาไมน์ ส่วนประกอบของคลอโรฟิลล์
Anthocyanin Ethylvanillin
โครงสร้างของแอนโทไซยานิน ส่วนประกอบของเอทิลวานิลลิน
นอกจากนั้นในส่วนของคุณประโยชน์ทางโภชนาการของเตย คุณค่าทางโภชนาการของใบเตยสดใน 100 กรัม
ส่วนประกอบ ใบเตยสด
พลังงาน (กิโลแคลอรี่) 35
ความชุ่มชื้น (กรัม) 85.3
คาร์โบไฮเดรต (กรัม) 4.6
โปรตีน (กรัม) 1.9
ไขมัน (กรัม) 0.8
เยื่อใย(กรัม) 5.2
แคลเซียม (มิลลิกรัม) 124
ธาตุฟอสฟอรัส (มก.) 27
เหล็ก(มิลลิกรัม) 0.1
วิตามิน บี 2 (มิลลิกรัม) 0.2
ไนอะซิน (มิลลิกรัม) 1.2
วิตามิน ซี (มิลลิกรัม) 8
เบตา-แคโรทีน (ไมโครกรัม) 2.987
ผลดี/คุณประโยชน์ใบ
[url=https://www.disthai.com/17040525/%E0%B9%80%E0%B8%95%E0%B8%A2]เตย[/url] มักถูกเอามาผสมในของกิน เพื่อให้ของกินมีกลิ่นหอมสดชื่นน่ากิน รวมทั้งยังช่วยแต่งสีเขียวให้กับขนมไทยหลายๆชนิด ดังเช่นว่า ขนมเปียกปูน ขนมชั้น และก็ยังมีการเอามาทำเป็นเครื่องดื่มอีกด้วย
นอกเหนือจากนี้ยังคงใช้ใบเตยนำมาห่อทำขนมหวาน ดังเช่น ขนมตะโก้ใบนำมามัดรวมกัน ใช้สำหรับวางในสุขาห้องรับแขกเพื่อให้อากาศมีกลิ่นหอมช่วยสำหรับในการกำจัดกลิ่นหรือใช้ใบเตยสดนำมายัดหมอน ช่วยให้มีกลิ่นหอมสดชื่น ประยุกต์ใช้เป็นสารแต่งกลิ่นบุหรี่ เอามาสับเป็นชิ้นเล็กๆนำไปตากแดดให้แห้ง ก่อนใช้ชงเป็นชาดื่ม น้ำมันหอมระเหยจากเตยนำไปเป็นส่วนผสมของน้ำยาปรับอากาศ ใช้เป็นส่วนผสมของเครื่องสำอาง ครีมทาผิว ยาสระผม สบู่ หรือ ครีมนวด ฯลฯ
ส่วนคุณประโยชน์ทางยาของเตยนั้น ตำราเรียนยาไทย ได้อธิบายคุณประโยชน์ทางยาของใบเตยไว้ว่าเตยมีคุณประโยชน์หลายประการ เป็นต้นว่า บำรุงหัวใจ ลดน้ำตาลในเลือด ลดระดับความดันเลือด ใช้รักษาโรคหัด เลือดไหลตามไรฟัน หวัด ตับอักเสบ ดับพิษไข้ แก้โรคฝึกหัด แก้อาการท้องอืด แก้อยากกินน้ำ แก้ร้อนในขับปัสสาวะ รากเตย ใช้เป็นยาขับฉี่ รักษาเบาหวานเนื่องจากว่ามีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือดนอกจากยังใช้รักษาโรคตับ ไตอักเสบ รวมทั้งรักษาโรคหืด แก้โรคหนองใน แก้พิษโลหิตแก้ตานซางในเด็ก ช่วยละลายก้อนนิ่วในไต
แบบอย่าง/ขนาดวิธีการใช้ • ใช้เป็นยาบำรุงหัวใจ ใช้ใบสดผสมในอาหาร แล้วรับประทาน หรือนำใบสดมาคั้นน้ำรับประทาน ทีละ 2-4 ช้อนแกง
• ช่วยดับหิว นำใบเตยสดมาล้างให้สะอาด นำมาตำหรือปั่นอย่างละเอียด แล้วเติมน้ำน้อย คั้นมัวแต่น้ำ
• รักษาโรคฝึกหรือโรคผิวหนัง โดยนำใบเตยมาตำแล้วมาพอกบนผิว
• ใช้รักษาโรคโรคเบาหวาน ใช้ราก 1 กำมือนำไปต้มเป็นน้ำดื่ม ทุกรุ่งเช้า-เย็น
• ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ โดยการนำต้นเตยหอม 1 ต้น หรือราก ครึ่งกำมือไปต้มกับน้ำดื่มหรือใช้ใบมาหั่นผึ่งแดดให้แห้งแล้วชงดื่มแบบชาก็ได้
• ใช้บำรุงผิวหน้า โดยการใช้ใบเตยล้างให้สะอาด หั่นเป็นชิ้นเล็กๆเอามาปั่นรวมกับน้ำสะอาดจนละเอียด จะได้ครีมข้นเหนียวแล้วนำมาพอกหน้าทิ้งเอาไว้ราว 20 นาที
การเล่าเรียนทางเภสัชวิทยา
ใบเตย มีฤทธิ์ลดความดันโลหิตและก็ลดอัตราการเต้นของหัวใจ เพิ่มความแรงในการหดตัวรวมทั้งลดอัตราการหดตัวของกล้ามเนื้อหัวใจ ลดน้ำตาลในเลือด ลดไข้ต่อต้านอนุมูลอิสระแล้วก็มีฤทธิ์ยั้งแบคทีเรียStaphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis แต่ว่ายังเป็นการทดลองในสัตว์ทดสอบและในหลอดทดลองเท่านั้น
การเล่าเรียนทางพิษวิทยา
จากการสืบค้นข้อมูลปัจจุบันนี้ ยังไม่มีรายงานความเป็นพิษหรืออาการไม่ประสงค์จากการกินใบเตย
ข้อเสนอ/เนื้อความระวัง - แม้เตยจะเป็นพืชจากธรรมชาติ แต่ว่าก็ควรบริโภคในจำนวนที่เหมาะสมและไม่บริโภคเป็นระยะเวลานานจนถึงเกินไป
2. คนที่มีโรคประจำตัวหรือสตรีตั้งครรภ์และก็สตรีให้นมลูกควรจะขอความเห็นแพทย์แล้วก็ผู้เชี่ยวชาญก่อนบริโภคหรือใช้ผลิตภัณฑ์อะไรก็แล้วแต่จากเตย เพราะว่าสารเคมีในเตยอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อร่างกายได้
3. ในแนวทางการเตรียมพร้อมใช้ใบเตยด้วยตนเองควรล้างชำระล้างใบเตยอย่างยอดเยี่ยมอย่าให้มีสิ่งแปลกปลอมปนไป ด้วยเหตุว่าบางทีอาจมีอันตรายต่อร่างกายได้
เอกสารอ้างอิง- อัจฉรา นิยมเดชา.ผลของการเสริมใบเตยหอม(Pandanus amarylifolius Roxb.) ในอาหารต่อสมรรถภาพการผลิตของนกกระทาญี่ปุ่นและคุณภาพไข่.รายงานการวิจัย มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ ประจำปีงบประมาณ 2555.38หน้า
- ดวงจันทร์เกรียงสุวรรณ. พืชผักผลไม้ไทยมีคุณค่าเป็นทั้งอาหารและยาเตยหอมและแตงกวา. งานศูนย์บริการวิชาการและฝึกอบรมฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตหาดใหญ่
- ใบเตย.กระดานถาม-ตอบ.สำนักงานข้อมูลสมุนไพรคณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล.https://www.disthai.com/[/color]
- วันดี กฤษณพันธ์.2538.สมุนไพรสารพัดประโยชน์.ภาควิชาเภสัชวินิจฉัย คณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล.กรุงเทพฯ
- สรรพคุณของน้ำเห็ดหลินจือต้มผสมกับอ้อยดำและใบเตย.กระดานถาม-ตอบ.สำนักงานข้อมูลสมุนไพรคณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล.
- เตย/ใบเตย สรรพคุณและการปลูกเตย.พืชเกษตรดอทคอมเว็บเพื่อพืชเกษตรเพื่อพืชไทยLinda S.M Ooi, Samuel S.M Sun and Vincent E.C Ooi . 2004. Purification and characterization of a new antiviral protein from the leaves of Pandanus amaryllifolius (Pandanaceae). Department of Biology. The Chinese University of Hong Kong, Shatin, N.T., Hong Kong, China.
