Advertisement
เกล็ดสะระแหน่ (Menthol)เกล็ดสะระแหน่คืออะไร เมื่อเอ่ยถึง
เกล็ดสะระแหน่หลายท่านอาจไม่รู้จักแม้กระนั้นแม้พูดถึงเมนทอล (Menthol) แล้วละก็เชื่อได้ว่าคงจะรู้จักกันเป็นอย่างดี แม้กระนั้นโดยเรื่องจริงแล้วเกล็ดสะระแหน่ก็คือเมนทอลนั่นเอง เพียงแต่เกล็ดสะระแหน่เป็นชื่อเรียกของไทย ส่วนเมนทอลเป็นชื่อสากลที่นาๆประเทศนิยมเรียกกัน ซึ่งเกล็ดสะระแหน่ หรือเมนทอลนั้นเป็นสารที่เจอในน้ำมันหอมระเหยที่สกัดได้ สะระแหน่ไทย มินท์ หรือสะระแหน่ฝรั่ง รวมทั้งสะระแหน่ประเทศญี่ปุ่นด้วย โดยเกล็ดสะระแหน่จะมีลักษณะเป็นผลึกสีขาว มีกลิ่นรวมทั้งรสชาติหอมเย็น (มีรายงานว่าในใบสะระแหน่เจอสารเมนทอลอยู่สูงถึง 80-89% อย่างยิ่งจริงๆ) ดังนี้เกล็ดสะระแหน่มักถูกประยุกต์ใช้ประโยชน์ในด้านการปรุงแต่งกลิ่นของกิน อาหารหวาน ขนมกินเล่นต่างๆรวมไปถึงอุตสาหกรรมเครื่องแต่งตัวแล้วก็วงการผลิตยาทั้งยาทาภายนอกและก็ยาสำหรับรับประทานด้วย
สูตรทางเคมีรวมทั้งสูตรโครงสร้าง เกล็ดสะระแหน่ (Menthol) คือสารจำพวกแอลกอฮอล์ที่ได้จากธรรมชาติ เป็นต้นว่า น้ำมันไม่นต์ (mint oil) ที่สังเคราะห์ขึ้น เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า 5-เมทิล-2-(1-เมทิลเอทิล)-ไซโคลเฮกซะนอล (5-methyl-2-(1-methylethyl)-cyclohexanol) มีสูตรเคมี C¹ºH²ºO น้ำหนักโมเลกุล 156.27 แล้วก็มีสูตรส่วนประกอบทางเคมีดังต่อไปนี้
ที่มา เกล็ดสะระแหน่เพียงชื่อก็สามารถบอกที่มาของสารประเภทนี้แล้ว เพราะว่าโดยธรรมชาติของการเรียกขื่อสารต่างๆของไทยนั้น มักจะเรียกตามแหล่งวัตถุดิบซึ่งสามารถสกัดได้ ซึ่งเกล็ดสะระแหน่ก็ด้วยเหมือนกัน โดยเกล็ดสะระแหน่นั้นสกัดได้จากเปปเปอร์มินต์ (ฟวันออกกลาง ปัจจุบันนี้เพาะปลูกกันอย่างกว้างขวางในหลายรอบๆทั่วโลก มีลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์ คือ เป็นพืชมีลำต้นใต้ดิน เติบโตได้ถึง 30-90 เซนติเมตร (12-35 นิ้ว) ลำต้นยืดออกกว้าง ใบยาว 4-9 ซม. (1.6-3.5 นิ้ว) กว้าง 1.5-4 ซม. (0.59-1.57 นิ้ว) ใบสีเขียวเข้ม ดอกสีม่วงยาวขนาด 6-8 มม. (0.24-0.31 นิ้ว) และสะระแหน่ (mint Spearmint) ซึ่งเป็นพืชผักประจำถิ่นของไทยชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mentha cordifolia Opiz. วงศ์ : Labiatae ชื่อสามัญ : Spearmint Mint Kitchen mint
ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์เป็นราก และก็ลำต้น สะระแหน่มีลักษณะลำต้นพร้อมเลื้อย มีเฉพาะรากฝอย ขนาดเล็ก และก็สั้น ลำต้นสูงราว 15-30 เซนติเมตร ลำต้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยม ผิวลำต้นมีสีแดงอมม่วงจนถึงปลายยอด ลำต้นสามารถแตกเหง้าฯลฯใหม่จนถึงขยายเป็นกอใหญ่ และก็ลำต้นแตกกิ่งแขนงไม่น้อยเลยทีเดียวสะระแหน่ ลำต้นทอดเลื้อยแผ่ไปตามดิน ลำต้นเป็นเหลี่ยม สีเขียวแกมม่วงน้ำตาล แตกกิ่งก้านมาก ใบผู้เดียวมีสีเขียว ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย พื้นใบตะปุ่มตะป่ำ มีกลิ่นหอมสดชื่นฉุน ดอกช่อ ออกเป็นกลุ่มที่ซอกใบ ใบใบสะระแหน่ ออกเป็น ใบลำพัง และก็ออกเป็นคู่ๆตรงข้ามกันบนกิ่ง ลำต้น ใบมีสีเขียว ทรงรี กว้างประมาณ 1.5 – 3.5 เซนติเมตร รวมทั้งยาวราวๆ 2 – 7 เซนติเมตร ผิวใบร่นเป็นคลื่น ขอบใบหยัก ปลายใบมนหรือแหลม ดอกดอกสะระแหน่ออกเป็นช่อ เหนือซอกใบบริเวณปลายยอด แต่ละช่อมีดอกจำนวนไม่ใช่น้อย ดอกมีสีชมพูอมม่วง ประกอบด้วยกลีบเลี้ยง 5 กลีบ และก็กลีบดอกที่เชื่อมติดกันเป็นกรวยตื้น 4 กลีบ ภายในดอกมีเกสรตัวผู้ 4 อัน ส่วนเกสรตัวเมียจะไม่ค่อยเจอดอกสะระแหน่ ผล ผลสะระแหน่มีสีดำ ขนาดเล็ก มีรูปผลเป็นรูปกระสวย เปลือกผลสะอาดมัน ทั้งนี้ ผลสะระแหน่มักไม่ติดผลให้เห็นบ่อยมากนัก เพราะว่ามีดอกที่เป็นหมันเป็นส่วนมาก
น้ำมันหอมระเหย ในใบสะระแหน่ของไทย (Spearmint) มีสีเหลืองใส มีความหนาแน่นราวๆ 0.904 ประกอบด้วยสารเคมีหลายแบบ เป็นต้นว่า
– menthol 63.5 %
– p-menthone19.5 %
– pluegone 42.9-45.4 %
– isomenthone12.9 %
– piperitone12.2 %
– Menthone 15-32 %
– Menthyl acetate3-10 %
– piperitone 38.0 %
– piperitenone 33.0 %
– α-terpeneol 4.7%
– limonene
– hexenolphenylacetate
– enthyl amylcarbinal
ผลดี/คุณประโยชน์ สรรพคุณขอ
เกล็ดสะระแหน่[/url] คือ มีฤทธิ์เย็น ช่วยบรรเทาอาการตาลายศีรษะ หน้ามืดตาลาย อาเจียนอ้วก ช่วยให้ร่างกายมีชีวิตชีวาตื่นตัว บรรเทาอาการหวัด คัดจมูก แก้ไอ แก้ไข้ ลดการกระหายน้ำ ลดการเกร็งของกล้าม ขับปัสสาวะ ขับประจำเดือน นอกนั้นกลิ่นหอมๆของมันยังช่วยผ่อนคลายความเคลียดแล้วก็แก้ปวดหัวได้ ทุเลาลักษณะของการปวดหัว ช่วยขับลม บรรเทาอาการท้องอืด ท้องอืดท้องเฟ้อ จุกเสียดแน่น และก็มักใช้แต่งกลิ่นและรสยา อย่างเช่น ยาเคลือบกระเพาะ ทั้งยังมีฤทธิ์เป็นยาชาเฉพาะที่อย่างอ่อนๆลดการบวมของหลอดเลือดที่จมูก รวมทั้งลดลักษณะของการปวดต่างๆภายในร่างกาย สารนี้เมื่อสัมผัสกับผิวหนังทำให้รู้สึกเย็น
การเล่าเรียนทางเภสัชวิทยา ในการศึกษาของเกล็ดสะระแหน่พบว่ามีการทำการค้นคว้าน้อย ซึ่งส่วนมากเป็นรายงานการศึกษาเรียนรู้วิจัยในน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่เสียมากกว่ามีรายงานการศึกษาเรียนรู้และค้นคว้าและทำการวิจัยพบว่าในใบไม่นต์ มีน้ำมันรวมทั้งสารเมนทอล (เกล็ดสะระแหน่) สูงถึง 80-89% พบว่าให้กลิ่นหอมเย็นลึก ช่วยให้รู้สึกชื่นบาน ทำให้มีการเกิดความกระชุ่มกระชวย ช่วยให้ความจำดียิ่งขึ้น รวมถึงรายงานการเรียนฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของส่วนประกอบน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง (Mentha piperita L.) โดยสำหรับในการพินิจพิจารณาน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง พบว่าองค์ประกอบหลักในน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่งคือ alpha-terpinene, isomenthone, trans-carveol, pipertitinone oxide รวมทั้ง beta-caryophyllene เมื่อทดลองฤทธิ์ในการต้านทานเชื้อจุลินทรีย์ พบว่า มีฤทธิ์ต่อต้านเชื้อ E. coli , Staphylococcus aureus และ Candida albicans นอกนั้น ยังมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ โดยจับกับอนุมูลอิสระ DPPH และยับยั้งการเกิด lipid peroxidation
การเรียนรู้ทางพิษวิทยา เหมือนกับการศึกษาเรียนรู้และค้นคว้าและทำการวิจัยทางเภสัชวิทยาของเกล็ดสะระแหน่ การศึกษาเรียนรู้วิจัยทางพิษวิทยาของเกล็ดสะระแหน่นี้ยังมีน้อยมาก ซึ่งนักเขียนยังไม่สามารถค้นหาแล้วก็รวบรวมข้อมูลมาได้
ขนาด/ปริมาณที่ควรที่จะใช้ เกล็ดสะระแหน่สามารถนำไปใช้ได้ทั้งที่ยังไม่ตายยาที่ใช้ด้านนอกรวมทั้งยาที่ใช้สำหรับกินโดยจำเป็นต้องนำไปเป็นส่วนประกอบแค่นั้น ไม่ควรใช้ขณะเป็นผลึก นอกนั้นยังมีการนำไปผสมกับผลิตภัณฑ์ต่างๆตัวอย่างเช่น ยาสีฟัน ทอฟฟี่ หมากฝรั่ง ยาดม อื่นๆอีกมากมาย ทั้งนี้สำหรับการใช้ ดังเช่นว่ายาสำหรับด้านนอกอายไม่เป็นที่กลุ้มอกกลุ้มใจเท่ากับการใช้เป็นยาสำหรับข้างใน (ยารับประทาน) โดยองค์การอนามัยโลกได้กำหนดขนาดของเกล็ดสะระแหน่ที่สามารถ (WHO) ใช้รับประทานได้เป็น0.2 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว รวมทั้งยังมีมีรายงานเจออาการไม่พึงประสงค์ (adverse effect) ของรับประทาน menthol ขนาด 2 มก./กิโลกรัม/วัน
ข้อแนะนำ/ข้อควรไตร่ตรอง- หญิงมีครรภ์แล้วก็หญิงให้นมบุตร ไม่มีสิ่งที่ไม่อนุญาตสำหรับในการใช้ของกินหรือยาที่มีส่วนผสมของไม่นต์ หรือ เมนทอลแต่ว่าไม่ควรใช้เกินที่องค์การอนามัยโลก (WHO) เจาะจงไว้
- สารเมนทอลนี้เมื่อสัมผัสกับผิวหนังทำให้เกิดความรู้สึกเย็น แต่ว่าในความเข้มข้นสูงและใช้ต่อเนื่องกัน โดยการสูดดมสารนี้ อาจจะเป็นผลให้เกิดอาการระคายรอบๆฟุตบาทหายใจ และอาจจะเป็นผลให้เกิดปอดอักเสบได้
- เกล็ดสะระแหน่เป็นสารที่ส่งผลต่อระบบประสาท ด้วยเหตุดังกล่าวไม่สมควรใช้(ดม ยกตัวอย่างเช่น ยาดม) ต่อเนื่องกันเป็นเวลานานด้วยเหตุว่าอาจจะเป็นผลให้มีการเสพติดได้
- หากผิวหนังสัมผัสเกล็ดสะระแหน่ (ที่เป็นผนึก) ในปริมาณมากอาจส่งผลให้เกิดการระคาย ผิวหนังแดง ผิวหนังไหม้ แสบและก็คันได้
เอกสารอ้างอิง- ฤทธิ์ทางเภสัชของน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง (Mentha piperita L.) และน้ำมันเขียว Myrtus Communis L. ข่าวความเคลื่อนไหวสมุนไพร.สำนักข้อมูลสมุนไพร.คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
- ยุวดี จอมพิทักษ์.ผักสวนครัว.กรุงเทพฯ,2545. http://www.disthai.com/[/b]
- Galeotti Di Cesare Mannelli L, Mazzanti G, Bartolini A, Ghelardini C. Menthol: a natural analgesic compound. Neurosci Lett. 2002 Apr 12;322(3):145-8.
- เกวลิน รัตนจรัสกุล,2555.การพัฒนาฟิล์มต้านจุลทรีย์จากคาร์บอกซีเมทิลเซลลูโลสร่วมกับน้ำมันสะระแหน่
- สะระแหน่ สรรพคุณ และการปลูกสะระแหน่.พืชเกษตร.คอม เว็บเพื่อเกษตรกรไทย.เปปเปอร์มินต์.วิกิพีเดียสารานุกรมเสรี
- รศ.ยุวดี วงษ์กระจ่าง.ยาดมมีอันตรายหรือไม่.คอลัมน์ Drug Tips จุลสารคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.ฉบับที่5.กรกฎาคม-กันยายน 2555 หน้า 6-7.
- ข้อมูลเกี่ยวกับเมนทอล.กระดาน ถาม-ตอบ.สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
Tags : เกล็ดสะระแหน่
