Advertisement
โด่ไม่รู้ล้มชื่อสมุนไพร โด่ไม่รู้ล้มชื่ออื่นๆ / ชื่อท้องถิ่น หญ้าไก่นกคุ้ม , หญ้าสามสิบสองหาบ , หญ้าไฟนกคุ้ม , หนาดผา (ภาคเหนือ) , ขี้ไฟนกคุ่ม (เลย) , หญ้าปราบ (ภาคใต้) , หนาดมีแคลน (สุราษฎร์ธานี) , เคยโป๊ , ตะชีโกวะ (กะเหรี่ยง) , ก้อมทะ (ลั๊วะ) , จ่อเก๋ (ม้ง)ชื่อวิทยาศาสตร์ Elephantopus scaber Linn. ชื่อสามัญ Prickly-Leaved Elephant’s Footวงศ์ ASTERACEAE [/color]
ถิ่นกำเนิดโด่ไม่รู้ล้ม เป็นพืชที่ถูกเรียกชื่อตามลักษณะของลำต้นที่เมื่อถูกดูหมิ่นหรือถูกทับก็จะแบนราบลงไปกับพื้นดิน แม้กระนั้นเมื่อเวลาผ่านไปเพียงแค่ชั่วประเดี๋ยว ลำต้นก็จะกลับมาตั้งโด่อย่างเดิมจึงเป็นที่มาของชื่อ โด่ไม่รู้ล้ม ซึ่งพืชนี้ข้อมูลบ้านเกิดที่จริงจริงยังไม่ชัดเจนแม้กระนั้นจัดเป็นพืชในเขตร้อนที่พบได้ในประเทศเขตร้อนทั้งโลก รวมทั้งเมืองไทยด้วย ซึ่งในประเทศไทยสามารถพบได้ทั่วทุกภาคของประเทศ แล้วก็พบได้บ่อยตามป่าดิบ ป่าสนเขา ป่าเต็งรัง และก็ป่าโปร่งที่มีภาวะของดินเป็นดินร่วนซุยคละเคล้าทราย
ลักษณะทั่วไป โด่ไม่รู้ล้ม จัดเป็นพืชล้มลุก ลำต้นสั้น กลม ชี้ตรง สูง 10-30 ซม. ตามผิวลำต้น มีขนสีขาวตรงละเอียดห่าง สาก ใบเป็นใบเดี่ยวอยู่บริเวณเหนือเหง้าชิดกันเป็นวงกลม เรียงสลับชิดกันอยู่เป็นกลุ่ม เหมือนดอกกุหลาบซ้อนที่โคนต้น รูปแบบของใบเป็นรูปหอกหัวกลับ แผ่นใบกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตรและยาวราวๆ 8-20 เซนติเมตร ขอบใบหยักหรือเป็นจักคล้ายฟันเลื่อยห่างๆมีเส้นกิ้งก้านของใบประมาณ 12-15 คู่ ส่วนของใบที่ค่อนไปทางปลายจะผายกว้าง แล้วสอบเป็นแหลมทื่อๆส่วนโคนใบจะสอบแคบจนถึงก้านใบ มีเนื้อใบดกสาก ผิวใบจะมีขนสากเล็กๆขนตรงห่างมีสีขาว และก็มีขนต่อมห่างอยู่ทั้งคู่ด้าน โดยท้องใบจะมีขนมากกว่าข้างหลังใบ แผ่นใบมักแผ่ราบไปกับพื้นดิน ก้านใบยาวประมาณ 0.5-2 เซนติเมตร หรือไม่มีก้านใบ ดอกช่อแทงออกมาจากกลางต้น ช่อดอกรูปขอบขนาน มี 4 ดอกย่อย ยาว 8-10 มม. เส้นผ่านศูนย์กลาง 2-3 มม. ดอกย่อยขนาดเล็กดอกรูปหลอดสีม่วง หลอดกลีบยาว 3-3.5 มม. เกลี้ยง ปลายกลีบดอกไม้ยาว 1.5-2 มิลลิเมตร ไม่มีขน เกสรเพศผู้สีเหลือง มีอับเรณูยาว 2.2-2.3 มม. ปลายแหลม ฐานเป็นติ่งแหลม ก้านยกอับเรณูยาว 1.5-1.7 มม. เกสรเพศเมียมีก้านเกสรยาว 7-8 มม. ยอดเกสรยาว 0.5-0.6 มม. มีขนที่ปลายยอดรวมทั้งหมดที่รอยแยก แต่ละช่อย่อยมาอยู่รวมกันเป็นช่อกลุ่มกลมที่ปลายก้านดอก บริเวณโคนกลุ่มดอกมีใบเสริมแต่งแข็งสามเหลี่ยม แนบอยู่ 3 ใบ ยาว 1-2 เซนติเมตร กว้าง 0.5-1.5 เซนติเมตร ขอบของใบเรียบปลายเรียวแหลม ที่ผิวใบทั้งคู่ด้านมีขนตรงสีขาว ออกที่ปลายยอดแบบช่อแยกกิ่งก้านสาขา ก้านช่อดอกมีความยาวได้ถึง 8 เซนติเมตรและมีขนสาดๆอยู่ทั่วๆไป ส่วนฐานรองดอกจะแบนและสะอาด มีเส้นผ่านศูนย์กลางราวๆ 0.5-0.7 มิลลิเมตร วงใบตกแต่งเป็นรูปขอบขนาน มี 2 ชั้น สูงราว 7-10 มม. มีเส้นผ่าศูนย์กลางโดยประมาณ 2-3 มม. ใบเสริมแต่งคล้ายรูปหอก ผิวข้างนอกมีขนตรง ส่วนขอบของใบมีขนชุดครุย ชั้นนอกเป็นรูปใบหอกยาวประมาณ 4-6 มม.และก็กว้างโดยประมาณ 0.5-1.5 มิลลิเมตร ปลายแหลม ส่วนชั้นที่ 2 เป็นรูปขอบขนานกว้างโดยประมาณ 1-2 มิลลิเมตรแล้วก็ยาวประมาณ 8-10 มม. ปลายแหลม สีขาว เป็นเส้นตรงแข็ง มี 5 เส้น เรียง 1 ชั้น ยาวประมาณ 5-6 มม.ส่วนผลเป็นผลแห้งและไม่แตก รูปแบบของผลเล็กรวมทั้งเรียว เป็นรูปกรวยแคบ ผิวภายนอกผลมีขนหนาแน่น ยาวราวๆ 2.5-3 มิลลิเมตรและกว้างราว 0.4-0.5 มม. ผลไม่มีสัน
การขยายพันธุ์ โด่ไม่รู้ล้มเป็นพืชล้มลุกที่ทนแล้งได้ดิบได้ดี สามารถเพาะพันธุ์ได้หลายแนวทาง เช่น การเพาะเม็ดหรือการแยกต้นแยกหัว ซึ่งสามารถปลูกในแปลงหรือปลูกใส่กระถางได้โดยการปลูกโด่ไม่รู้ล้มนั้นก็ดังการปลูกพืชปกติ คือ จัดเตรียมหลุมและก็รองตูดหลุมใส่ต้นประเภทลงไปกลบดินแล้วรดน้ำเพียงพอชุ่มแต่ว่าสภาพดินที่ปลูกต้องเป็นดินร่วมผสมทราย และควรจะปลูกกลางแจ้ง เนื่องมาจากโด่ไม่รู|ไม่รู้เรื่อง|ไม่เคยรู้|ไม่เคยทราบ|ไม่ทราบ|ไม่รู้จัก}ล้มเป็นพืชที่ถูกใจแดดแล้วก็ทนแล้งได้ดี
องค์ประกอบทางเคมี
ในส่วนต่างๆของโด่ไม่รู้ล้มพบสารกรุ๊ป elephantopins แล้วก็ deoxyelephanpin Crepiside E, cynaropicrin deacyl; cyanaropicrin-3-β-D-glucopyranoside deacyl; dotriacontan-1-ol; elephantopin, 11-13-dihydro-deoxy; elephantopin, 11-13-dihydro; elephantopin deoxy; elephantopin, iso-deoxy; friedelanol, epi; friedelinol, epi; lupeol; stigmasterol; stigmasterol 3-O- β-D-glucoside; triacontan-1-ol; zaluzanin C, gluco; scabertopin
คุณประโยชน์/สรรพคุณ ตำรายาไทย ทั้งต้น มีรสกร่อยฝาดให้เป็นยาขับเยี่ยว แก้ไข้ แก้ไข้จับสั่น ขับน้ำเหลืองเสีย แก้บิด แก้ท้องเสีย แก้ไอ แก้วัณโรค บำรุงหัวใจ ขับเหงื่อ ขับประจำเดือนขับพยาธิตัวกลม แก้เยี่ยวทุพพลภาพ บำรุงความกำหนัด แก้กษัยขับไส้เดือน แก้กามโรค แก้บวมน้ำ แก้นิ่ว แก้ไข้หวัด แก้เจ็บคอ แก้ตาแดง แก้ดีซ่าน แก้เลือดกำเดาออกง่าย แก้ฝี แก้แผลมีหนอง แก้แผลงู แก้แมลงมีพิษกัดต่อย แก้อักเสบ แก้แผลในกระเพาะอาหาร แก้แผลเปื่อยในปาก แก้เหน็บชา ราก รสกร่อยขม ขับฉี่ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้หวัด แก้ไอเรื้อรังแก้ท้องเดิน แก้บิด ขับพยาธิ ขับระดู บีบมดลูก ต้มเอาน้ำอมแก้ปวดฟัน แก้ฝี แผลมีหนอง บวมอักเสบทั้งหลาย เป็นยาคุมกำเนิดสำหรับหญิงที่คลอดลูกใหม่ เป็นยาบำรุง เป็นยาขับไส้เดือน รักษาโรคผู้ชาย ต้มดื่มแก้คลื่นไส้ ใบ รสกร่อยขม รักษาบาดแผล แก้โรคผิวหนัง แก้ไข้ ขับเยี่ยว แก้เมื่อยล้า รักษากามโรค รักษาโรคผู้ชาย เป็นยาคุมสำหรับหญิงที่คลอดลูกใหม่ เป็นยาบำรุง เป็นยาขับไส้เดือน แก้ไอ กระตุ้นแล้วส่งผลให้มีการเกิดความกำหนัด รากและก็ใบ รสกร่อยฝาดขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย แก้โรคแผลในกระเพาะอาหารแก้บิด แก้กามโรคในสตรี ไม่กำหนดส่วนที่ใช้ ชูกำลัง บำรุงกำลัง ตัดกษัย บำรุงกษัยไม่ให้เกิด แก้ปัสสาวะทุพพลภาพ บำรุงความกำหนัด ขับฉี่ แก้ไข้จับสั่น แก้ไอ แก้ไข้ ขับพยาธิไส้เดือน แก้กามโรค แก้โรคหลอดลมอักเสบ แก้ปวดบวม แก้ตับอักเสบ แก้บิด รักษาตัวบวม รักษาไตอักเสบ
หนังสือเรียนยาท้องถิ่น ใช้ รากต้มน้ำ แก้ไอ ชูกำลัง บำรุงสมรรถนะทางเพศ ร้อนใน อยากดื่มน้ำ แก้ไข้ ราก ต้มน้ำกินหรือดองเหล้าดื่ม กับยากำลังเสือโคร่ง ม้ากระทืบโรงบำรุงร่างกายแก้เมื่อย ราก ลำต้น ใบ แล้วก็ผล ต้มน้ำดื่ม แก้โรคกระเพาะอาหาร แก้ไอ
แบบเรียนหมอแผนจีน โด่ไม่รู้ล้มกล่าวไว้ว่า ” อีกทั้งต้น มีรสขมเผ็ด ฤทธิ์เย็น เข้าเส้นลมหายใจ ปอด ตับรวมทั้งม้าม คุณประโยชน์ แก้เจ็บคอ รักษาทอนซิลอักเสบ แก้บวมน้ำภายในร่างกาย โรคกำเดาห้ามเลือด นิ่วในทางเดินเยี่ยว ขับเยี่ยว ฝีข้างในแล้วก็ด้านนอก ใช้ภายนอกแก้โรคผิวหนัง แก้พิษงู แมลงสัตว์กัดต่อย
ส่วนในทางแพทย์แผนปัจจุบัน บอกว่า โด่ไม่รู้ล้มอาจช่วยเรื่องบำรุงร่างกาย แก้อาการเมื่อยล้า ช่วยให้มีกำลัง รวมทั้งมีฤทธิ์สำหรับเพื่อการช่วยถอนพิษไข้แก้อาการตัวร้อน แก้ไอ แก้คลื่นไส้ แก้ท้องร่วง โดยแนวทางกินที่ยอดเยี่ยมเป็นการนำมาต้นน้ำดื่ม แล้วก็ยังสามารถช่วยลดความเสี่ยงสำหรับเพื่อการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากได้ โดยมีรายงานค้นคว้าทำการวิจัยว่าที่เอทานอลที่สกัดได้จากโด่ไม่รู้ล้มมีค่าความเข้มข้นที่สามารถช่วยลดการเสี่ยงสำหรับในการเกิดโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก นอกจากนั้นทางด้านการแพทย์ยังนำโด่ไม่รู้ล้มไปสกัดเพื่อรักษาอาการอักเสบจากการติดเชื่อจำพวกต่างๆเช่นลำไส้อักเสบ ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ แล้วก็ยับยั้งเชื้อโรคและเชื้อแบคทีเรีย ช่วยรักษาอาการที่เกี่ยวกับระบบปัสสาวะตัวอย่างเช่นช่วยสำหรับการขับเยี่ยว แก้อาการขัดเบาซึ่งเป็นอาการเริ่มของทางเดินเยี่ยวอักเสบ ช่วยลดการเกิดนิ่ว รวมทั้งยังมีฤทธิ์ช่วยบำรุงกำหนัดเพิ่มอารมณ์ทางเพศทั้งยังในหญิงและเพศชาย ช่วยฟื้นฟูรวมทั้งบำรุงความสามารถ ช่วยลดสภาวะอวัยวะเพศแข็งตัวช้า อ่อนตัวเร็ว แล้วก็หลั่งเร็วในเพศชาย ทำให้โด่ไม่รู้ล้มก็เลยเป็น 1 ในสมุนไพรที่นิยมนำไปสกัดเป็นยาหรือผลิตภัณฑ์เสริมของกินที่ให้คุณประโยชน์สำหรับเพื่อการเสริมสร้างความสามารถทางเพศ
ต้นแบบ / ขนาดวิธีใช้
• แก้เลือดกำเดา ใช้ต้นสด 30-60 กรัม (หรือต้นแห้ง หนัก 10-15 กรัม) ต้มกับเนื้อหมูพอควร กินติดต่อกันนาน 4-5 วัน
• แก้โรคดีซ่าน ใช้ต้นสด 120-240 กรัม ต้มกับเนื้อหมูพอควร รับประทานติดต่อกันเป็นเวลานาน 4-5 วัน
• แก้ท้องมาน ใช้ต้นสด 60 กรัม ต้มเอาน้ำ ตอนเช้า-เย็น หรือต้มกับเนื้อหมูรับประทาน
• แก้ขัดเบา ใช้ต้นสด15-30 กรัม ต้มเอาน้ำกิน
• แก้นิ่ว ใช้ต้นสด 90 กรัม ต้มกับเนื้อหมู 120 กรัม เพิ่มน้ำใส่เกลือน้อย ต้มต้ม กรองมัวแต่น้ำ แบ่งไว้ดื่ม 4 ครั้ง
• แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ แก้เจ็บคอ ใช้ต้นแห้ง 6 กรัม แช่น้ำร้อน 300 ซีซี(ราวๆขวดแม่โขง) นาน 30 นาที รินเอาน้ำดื่มหรือจะบดเป็นผุยผงปั้นเม็ดไว้รับประทานก็ได้
• แก้ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ ใช้ต้นสด 30 กรัม ต้มเอาน้ำ
• แก้ฝีบวมหรือฝีเป็นหนอง ใช้ต้นสด ตำผสมเกลือบางส่วน ละลายน้ำส้มสายชูพอข้นๆพอก
• แก้ฝีฝักบัว ใช้ต้นสด 25 กรัม ใส่น้ำ 1 ขวด รวมทั้งสุรา 1 ขวด ต้มดื่มและก็ใช้ต้นสดต้มกับน้ำ เอาน้ำล้างหัวฝีที่แตก
รักษาโรคผิวหนังต่างๆและก็ใช้ทาแผล โดยใช้ใบสด 2 กำมือ มาต้มกับน้ำมันมะพร้าวแล้วใช้ทาบริเวณที่เป็น หรือใช้รากรวมทั้งใบ (สดหรือแห้งก็ได้) 2 กำมือ ต้มดื่มแก้ท้องร่วง แก้กระเพาะเป็นแผล ช่วยขับปัสสาวะ หรือใช้อาบในสตรีหลังคลอด ส่วนรากใช้ตำผสมพริกไทย แก้อาการปวดฟัน หรือใช้รากต้มกับน้ำแล้วใช้อบแก้ปวดฟันก็ได้เช่นกัน
การเรียนรู้ทางเภสัชวิทยา สารสกัดต่างๆของโด่ไม่รู้ล้มมีฤทธิ์ลดไข้ ลดการอักเสบ ลดความดันโลหิต รวมทั้งมีความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งต่อมลูกหมาก ยั้งเชื้อแบคทีเรีย ยั้งเชื้อไวรัส ต้านความเป็นพิษต่อตับ ลดไข้ ลดการอักเสบ ลดระดับความดันเลือดและก็ยับยั้งการเคลื่อนไหวของลำไส้เล็กกระตุ้นมดลูก ยับยั้งเอนไซม์ reverse transcriptase, glutamate-oxaloacetate-transaminase และ glutamate-pyruvate-transaminase มีการศึกษาเล่าเรียนผลของโด่ไม่รู้ล้มในหนูเพศผู้ต่อความกำหนัด ประสิทธิภาพน้ำอสุจิ ของลับเสริม ขนาดและก็กล้ามลึงค์ และก็รูปร่างเพศลูก พบว่าสมุนไพรโด่ไม่รู้ล้ม มีฤทธิ์กระตุ้นกำหนัดและทำให้ระดับ testosterone สูงขึ้นในหนูแรท แต่ในขนาดสูงกลับทำให้ระดับ testosterone และเชื้อสเปิร์มน้อยลง เพิ่มการเกิด libido เปลี่ยนแปลงค่า osmolality และก็ปริมาณน้ำอสุจิของน้ำเชื้อ ลดเปอร์เซ็นต์สเปิร์มเคลื่อนไหว เพิ่มน้ำหนักของลับเสริม แล้วก็เพิ่มขนาดสเกลเพศลูก (เพศภรรยา/เพศผู้)
การเรียนทางพิษวิทยา
จากการเรียนพบว่าน้ำต้มโด่ไม่รู้ล้ม หรือสารสกัด 50% เอทานอลจากพืชอีกทั้งต้น ไม่มีพิษ เมื่อให้หนูถีบจักรรับประทานแม้จะให้ในขนาดสูงถึง 6.0 กรัม/กก. รวมทั้งพบว่าขนาดของสารสกัดทั้งสองชนิดที่ทำให้หนูถีบจักรตายปริมาณร้อยละ 50 มีค่ามากกว่า 2 กรัม/กิโลกรัม เมื่อฉีดเข้าทางท้อง
สารสกัดรากแล้วก็ใบที่หมักกับสุราโรง 40 ดีกรี เมื่อเอามาป้อนตัวทดลองในขนาดความเข้มข้น 2,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม เพียงครั้งเดียว แล้วเก็บผลในวันที่ 14 ผลการทดลองพบว่าหนูไม่มีการแสดงอาการไม่ดีเหมือนปกติ ส่วนการทดสอบความเป็นพิษแบบระยะสั้น พบว่าไม่แตกต่างอย่างมีนัยสําคัญของน้ำหนักตัว น้ำหนักตับ ไต ม้ามหัวใจ adrenal cortex และก็อัณฑะ แล้วก็ระดับโปรตีนที่ทำหน้าที่เร่งปฏิกิริยาเคมี BUN creatinine AST รวมทั้ง ALT ของหนูทุกกลุ่ม
ข้อแนะนำ / ข้อควรปฏิบัติตาม 1. สตรีมีครรภ์ไม่สมควรกินอาหารเสริมหรือยาแผนโบราณที่มีส่วนประกอบจา
โด่ไม่รู้ล้ม[/url]
2. ผู้ที่มีลักษณะฉี่มากมายไม่ดีเหมือนปกติไม่สมควรใช้โด่ไม่รู้ล้มเพราะว่ามีคุณประโยชน์สำหรับเพื่อการขับฉี่ ซึ่งอาจจะก่อให้อาการรุนแรงขึ้น
3. ผู้ที่มีภาวการณ์หยางพร่อง (กลัวหนาว , แขนขาเย็น , ไม่หิวน้ำ , ถ่ายเหลว , ตัวซีดเผือด , ง่วงหงาวหาว นอน) ไม่ควรใช้โด่ไม่รู้ล้ม
เอกสารอ้างอิง- ไพบูลย์ แพงเงิน.สมุนไพรรู้ใช้ไกลโรค (สมุนไพรคู่บ้าน 2).กรุงเทพฯ:มติชน.2556.272 หน้า.
- ผศ.ดร.วีณา นุกูลการ. โด่ไม่รู้ล้ม.สมุนไพรกับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ.สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.https://www.disthai.com/[/b]
- โด่ไม่รู้ล้ม.ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานีโด่ไม่รู้ล้ม.กลุ่มยาแก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ.สรรพคุณสมุนไพร.โครงการอนุรักษ์พันธุ์กรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
- โด่ไม่รู้ล้ม.สารานุกรมสมุนไพร เล่ม 1 สมุนไพรสวนสิรีรุกขชาติ104.ภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
