Advertisement
หมวดคอร์ดาต[/b]
สัตว์ในหมวดคอร์ดาตา (Phylum Chordata) เป็นสัตว์ที่มีวิวัฒนาการสูงขึ้นมากยิ่งกว่าหมวดอื่นๆมีลักษณะสำคัญ เป็น๑. มีโนโตคอร์ด (notochord) เป็นแท่งเค้าโครง ซึ่งควรมีอย่างต่ำในช่วงระยะใดระยะหนึ่งของชีวิต หรืออาจมีอยู่ชั่วชีวิต เซลล์ศูนย์รวมเป็นโนโตคอร์ดเป็นเซลล์ที่มีช่องว่างมาก โนโตคอร์ดมีเนื้อเยื่อเกี่ยวข้องห่อหุ้ม สำหรับสัตว์มีกระดูกสันหลังจะมีกระดูกเจริญขึ้นมาแทนที่โนโตคอร์ด และโนโตคอร์ดเจอในระยะตัวอ่อนเท่านั้น
๒. มีเส้นประสาทไขสันหลังอยู่ด้านหลังเหนือทางเดินอาหาร
๓. มีช่องเหงือกอยู่รอบๆคอหอย เป็นช่องยาวอยู่ที่ฝาผนังของคอหอย เป็นทางที่น้ำผ่านออกจากคอหอย
๔. มีระบบประสาทศูนย์กลาง
๕. มีเพศแยกอยู่คนละตัว
๖. มีสมมาตรแบบทบกัน ๒ ส่วน
สัตว์ในหมวดนี้อาจแบ่งแยกออกได้เป็น ๒ พวกใหญ่ๆเป็น สัตว์โปรโตคอร์ดาตากับสัตว์มีกระดูกสันหลัง โดยที่พวกหลังนั้น เป็นพวกที่มีการประยุกต์ใช้คุณประโยชน์ทางยามาก สัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีสาระทางยา บางทีอาจแบ่งประเภทย่อยได้อีกเป็น ๒ กลุ่มเป็นกลุ่มปลากับกรุ๊ปจตุบาท
กลุ่มปลากลุ่มปลา (Superclass Pisces) เป็นสัตว์น้ำ หายใจด้วยเหงือก โดยให้น้ำไหลผ่านช่องเหงือก ใช้ครีบในการเคลื่อนรวมทั้งทรงตัว จำนวนมากมีเกล็ดหุ้มตัว มีหัวใจ ๒ ห้อง ประสาทสมองมี ๑๐ คู่ มีเส้นข้างตัวสำหรับรับความสั่น รูจมูกไม่ใช้หายใจ แต่ว่าใช้ดมกลิ่น แบ่งย่อยออกเป็น ๓ ชั้น แต่ว่าที่พบในประเทศไทยและเป็นประโยชน์ทางยามีเพียงแต่ ๒ ชั้น เป็นชั้นปลากระดูกอ่อน (Class Chondrichthyes) กับชั้นปลากระดูกแข็ง (Class Osteichthyes)
ชั้นปลากระดูกอ่อนชั้นปลากระดูกอ่อน (Class Chondrichthyes) เป็นชั้นของสัตว์มีกระดูกสันหลังที่อาศัยอยู่ในน้ำ มีกระดูกกรุบหรือกระดูกอ่อน หายใจด้วยเหงือก มีช่องเหงือกเห็นได้ชัดเจน มีราว ๓-๗ คู่ ช่องเหงือกนี้บางทีอาจอยู่ด้านข้างหรือข้างล่างของลำตัว ปากอยู่ทางด้านล่างของลำตัว มีฟัน ใช้กล้ามเนื้อลำตัวและครีบช่วยสำหรับในการขยับเขยื้อน ขยายพันธุ์แบบอาศัยเพศ มีการถือกำเนิดด้านในตัว
ปลากระเบนปลากระเบนเป็นปลากระดูกอ่อนพวกหนึ่ง มีหลายอย่าง หลายสกุล และก็หลายตระกูล มีรวมทั้งโลกราว ๔๓๐ ประเภท ในประเทศไทยมีไม่ต่ำกว่า ๒๐ จำพวก จัดอยู่ในชั้น Rajiformes มีชื่อสามัญว่า ray ดังเช่นว่า ปลา-ปลากระเบนเจ้าพระยา อันมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dasyatis (Himantura) polylepis (Bleeker) จัดอยู่ในตระกูล Trigonidae ซึ่งมีขนาดตัวกว้างกว่า ๒ เมตร หนักกว่า ๕๐๐ โล เจอในแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่อำเภอบางไทร จังหวัดอยุธยา ไปจนกระทั่งแม่น้ำน่าน จังหวัดพิจิตรและยังพบได้อีกในแม่น้ำบางปะกงแล้วก็แม่น้ำโขง
ชีววิทยาของปลากระเบนปลากระเบนเป็นปลาที่มีลำตัวแบน ลื่น มีเกล็ด ที่มีลักษณะเป็นปุ่มเล็กๆหรือมีผิวหนังหยาบเป็นลางแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแนวสันหลัง ยกเว้นปลากระเบนขนุน ผิวหนังเป็นหนามหุ้มทุกตัวโดยธรรมดา ปลากระเบนมีครีบอกแผ่ขยายออกด้านข้าง ลางชนิดแผ่ออกไปถึงหัวทางข้างหน้าแล้วก็หางทางด้านท้ายจนถึงเกือบจะเป็นวงกลมดูคล้ายจานหรือว่าลางชนิดแผ่ยื่นออกด้านข้างเป็นปีกเหมือนนกหรือผีเสื้อ และลางชนิดครีบอกแผ่ไปไม่ถึงส่วนหัว ทำให้หัวแยกออกจากครีบอกและก็เห็นหัวโหนกเป็นลอน อาทิเช่น ปลากระเบนนก อาจมีหรืออไม่มีครีบหลัง ไม่มีครีบหาง ยกเว้นปลากระเบนไฟฟ้า ปลากระเบนท้องน้ำ หรือ โรนินและโรนัน ครีบท้องอยู่ข้างล่างตรงส่วนท้ายลำตัว จะงอยปากของปลากระเบนลางชนิดยื่นแหลม ได้แก่ ปลากระเบนขาว ลางจำพวกมนกลม ยกตัวอย่างเช่น ปลากระเบนกระแสไฟฟ้า หรือลางพวกเป็นแผ่แข็ง มีฟันห่างเรียวอยู่สองข้าง ดังเช่น ปลาฉนาก ส่วนมากปลากระเบนมีตาอยู่ข้างบน มีลางจำพวกที่ตาอยู่ด้านข้างหัว ดังเช่น ปลากระเบนนก ปลากระเบนราหู ข้างหลังตาเป็นช่องหายใจ ปากและก็จมูกอยู่ด้านล่าง ลางจำพวกมีปากที่ยึดหดได้บ้าง ระหว่างปากกับจมูกมีร่องเชื่อมถึงกัน ช่องเหงือกมี ๕ คู่ อยู่ถัดไปทางด้านหลังของปาก ฟันเป็นฟันบด หน้าตัดเรียบหรือเป็นปุ่มเล็กๆเรียงเป็นแนวๆหลายแนว อยู่ด้านบนและก็ด้านล่างของขากรรไกร ทวารร่วมเป็นช่องยาวรีค่อนไปทางด้านหลัง รลงไปมีรูพุงเล็กๆ๒ รู ตัวมีอวัยวะเพศเป็นแท่ง เรียกกันว่า ตะเกียบ อยู่ด้านในของครีบท้องทั้งซ้ายแล้วก็ขวา หางปลากระเบนอาจเรียวยาว สั้นบ้าง ยาวบ้าง มักมีผิวหยาบคายหรือตะปุ่มตะป่ำ ลางประเภทอาจมีแผ่นหนังบางๆอยู่ด้านบนและข้างล่างของหาง อาจมีเงี่ยงหางยาวและก็แหลมคม ๑-๔ อัน บนหางตอนใกล้ลำตัว โคนเงี่ยงหางมีต่อมน้ำพิษอยู่ เมื่อถูกแทงจะรู้สึกเจ็บปวด เงี่ยงหางนี้พบเฉพาะในปลากระเบนตระกูล Trygonidae (Dasyatididae) และปลากระเบนนก วงศ์ Myliobatidae
ปลากระเบนในน่านน้ำไทยปลากระเบนที่พบในน่านน้ำของเมืองไทยมีราว ๔๐ ชนิดมีเพียงแค่ ๕ ประเภทที่พบในน้ำจืด นอกเหนือจากนั้นพบในน้ำเค็ม มักอาศัยอยู่กับพื้นท้องน้ำที่เป็นดินโคลนทรายหรือดินปนทราย กินสัตว์ที่อยู่ตามพื้นใต้ท้องน้ำเป็นของกิน เป็นต้นว่า กุ้ง หอย ปู ปลา ตลอดจนเพรียงและหนอนต่างๆ
[url=http://www.disthai.com/][url=http://www.disthai.com/]สมุนไพร[/url]ปลากระเบนที่รู้จักกันดีจัดอยู่ใน ๔ ตระกูล เป็น๑.ปลากระเบนในสกุล Trigonidae (Dasytididae) ตัวอย่างเช่น
ปลากระเบนขาว Dasyatis signifier (Campagno et Roberts)
ปลากระเบนเสือ Dasyatis (Himantura) gerrardi (Gray)
ปลากระเบนธง Dasyatis (Pastinachus) sephen (Forsskal)
ปลากระเบนทอง Taeniura lymma (Forsskal)
ปลากระเบนขนุน Urogymnus africanus (Bloch et Schneider)
๒.ปลากระเบนในวงศ์ Myliobatidae ได้แก่
ปลากระเบนค้างคาว Aetomylaeus maculatus (Gray)
ปลากระเบนค้างคาว Aetomylaeus niehofii (Bloch et Schneider)
ปลากระเบนค้างคาว Aetomylaeus narinari (Euphrasen)
ปลากระเบนจมูกวัว หรือปลายี่สน Rhinoptera javanica Muller et Henle
๓.ปลากระเบนในสกุล Mobulidae ดังเช่นว่า
ปลากระเบนราหู Mobula japonica (Muller et Henle)
ปลากระเบนราหู Mobula diabolus (Shaw)
๔.ปลากระเบนในตระกูล Torpenidinae อย่างเช่น
ปลากระเบนกระแสไฟฟ้า หรือปลาเสียว Narke dipterygia (Bloch et Schneider)
ปลากระเบนกระแสไฟฟ้า หรือปลาเสียว (Temera hardwickii Gray)
ปลากระเบนไฟฟ้า หรือปลาเสียว (Narcine indica Henle)
คุณประโยชน์ทางยาแพทย์แผนไทยใช้ “หนังปลากระเบน” แล้วก็ “เงี่ยงปลาปลากระเบน” เป็นเครื่องยาสำหรับปรุงยาหลายตำรับหลายขนาน แบบเรียนคุณประโยชน์ยาโบราณว่า หนังปลากระเบนมีรสมัน คาว มีคุณประโยชน์ขับเลือด แก้ซาง ส่วนเงี่ยงปลากระเบนมีรสเย็น มีสรรพคุณดับพิษรอยดำ หนังสือเรียนยาศิลาจารึกวัดราชโอรสารามให้ยาแก้ซางขนานหนึ่งเข้า “หนังกเบน” เป็นเครื่องยาด้วย ดังนี้ อนึ่งเอานอแรด เขากวาง หนังกเบน ผมคน หวายตะค้า รากมะแว้ง ยาทั้งนี้ขั้ว ตรีกะตุก กเทียม เอาเสมอภาค ทำเปนจุณ บดลายเหล้ากวาด แก้ละอองแล แก้ทรางช้างทั้งมวล หายอย่าสนเท่เลย วิเสศนักแล ฯ ในพระตำราธาตุวิภังค์ให้ยาแก้พิษไข้กาฬทั้งสิ้นไว้ขนานหนึ่ง ชื่อ “ยาจักรวาลฟ้ารอบ” ยาขนานนี้เข้า “เงี่ยงปลากระเบน” เป็นเครื่องยาด้วย นอกเหนือจากนี้ อดีตใช้หนังปลากระเบนขัดไม้หรือเขาสัตว์แทนกระดาษทราย น้ำมันจากตับปลากระเบนก็ใช้ประโยชน์ได้เหมือนกับน้ำมันจากตับปลาประเภทอื่น ส่วนครีบปลากระเบนกินได้เหมือนกับครีบปลาฉลามซึ่งคนจีนนิยมกินกัน และก็เรียกกันว่า “
หูฉลาม”
