Advertisement
เกล็ดสะระแหน่ (Menthol)เกล็ดสะระแหน่เป็นอย่างไร เมื่อเอ่ยถึงเกล็ดสะระแหน่หลายๆคนอาจไม่รู้จักแม้กระนั้นหากเอ๋ยถึงเมนทอล (Menthol) แล้วละก็น่าไว้วางใจว่าอาจจะรู้จักกันเป็นอย่างดี แต่โดยเรื่องจริงแล้วเกล็ดสะระแหน่ก็คือเมนทอลนั่นเอง ก็แค่เกล็ดสะระแหน่เป็นชื่อเรียกของไทย ส่วนเมนทอลเป็นชื่อสากลที่นาๆประเทศนิยมเรียกกัน ซึ่
เกล็ดสะระแหน่[/url] หรือเมนทอลนั้นคือสารประเภทหนึ่งที่พบในน้ำมันหอมระเหยที่สกัดได้ สะระแหน่ไทย ไม่นท์ หรือสะระแหน่ฝรั่ง รวมถึงสะระแหน่ญี่ปุ่นด้วย โดยเกล็ดสะระแหน่จะมีลักษณะเป็นผลึกสีขาว มีกลิ่นแล้วก็รสชาติหอมเย็น (มีรายงานว่าในใบสะระแหน่เจอสารเมนทอลอยู่มากถึง 80-89% เลยทีเดียว) ทั้งนี้เกล็ดสะระแหน่มักถูกประยุกต์ใช้คุณประโยชน์ในด้านการปรุงแต่งกลิ่นอาหาร ขนมหวาน ขนมก็อบแก็บต่างๆรวมถึงอุตสาหกรรมเครื่องสำอางแล้วก็วงการผลิตยาทั้งยาทาภายนอกแล้วก็ยาสำหรับกินด้วย
สูตรทางเคมีแล้วก็สูตรองค์ประกอบ เกล็ดสะระแหน่ (Menthol) คือสารประเภทแอลกอฮอล์ที่ได้จากธรรมชาติ เช่น น้ำมันมินต์ (mint oil) ที่สังเคราะห์ขึ้น เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า 5-เมทิล-2-(1-เมทิลเอทิล)-ไซวัวลเฮกซะนอล (5-methyl-2-(1-methylethyl)-cyclohexanol) มีสูตรเคมี C¹ºH²ºO น้ำหนักโมเลกุล 156.27 และก็มีสูตรองค์ประกอบทางเคมีดังต่อไปนี้
ที่มาที่ไป เกล็ดสะระแหน่เพียงชื่อก็สามารถบอกมูลเหตุของสารชนิดนี้แล้ว เพราะว่าโดยธรรมชาติของการเรียกขื่อสารต่างๆของไทยนั้น มักจะเรียกตามแหล่งวัตถุดิบที่สามารถสกัดได้ ซึ่งเกล็ดสะระแหน่ก็เช่นเดียวกัน โดยเกล็ดสะระแหน่นั้นสกัดได้จากเปปเปอร์มินต์ (ฟวันออกกลาง ปัจจุบันเพาะปลูกกันอย่างมากมายในหลายบริเวณทั้งโลก มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์หมายถึงเป็นพืชมีลำต้นใต้ดิน เติบโตได้ถึง 30-90 เซนติเมตร (12-35 นิ้ว) ลำต้นยืดออกกว้าง ใบยาว 4-9 ซม. (1.6-3.5 นิ้ว) กว้าง 1.5-4 เซนติเมตร (0.59-1.57 นิ้ว) ใบสีเขียวเข้ม ดอกสีม่วงยาวขนาด 6-8 มม. (0.24-0.31 นิ้ว) แล้วก็สะระแหน่ (mint Spearmint) ซึ่งเป็นผักท้องถิ่นของไทย ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mentha cordifolia Opiz. สกุล : Labiatae ชื่อสามัญ : Spearmint Mint Kitchen mint
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ คือ ราก รวมทั้งลำต้น สะระแหน่มีลักษณะลำต้นพร้อมเลื้อย มีเฉพาะรากฝอย ขนาดเล็ก แล้วก็สั้น ลำต้นสูงราวๆ 15-30 ซม. ลำต้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยม ผิวลำต้นมีสีแดงอมม่วงจนถึงปลายยอด ลำต้นสามารถแตกเหง้าเป็นต้นใหม่กระทั่งขยายเป็นกอใหญ่ แล้วก็ลำต้นแตกกิ่งแขนงจำนวนไม่ใช่น้อยสะระแหน่ ลำต้นทอดเลื้อยแผ่ไปตามดิน ลำต้นเป็นเหลี่ยม สีเขียวปนม่วงน้ำตาล แตกกิ่งก้านมาก ใบคนเดียวมีสีเขียว ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย พื้นใบตะปุ่มตะป่ำ มีกลิ่นหอมฉุน ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ ใบใบสะระแหน่ ออกเป็น ใบคนเดียว และก็ออกเป็นคู่ๆตรงข้ามกันบนกิ่ง ลำต้น ใบมีสีเขียว ทรงรี กว้างราวๆ 1.5 – 3.5 เซนติเมตร และก็ยาวราว 2 – 7 ซม. ผิวใบร่นเป็นลูกคลื่น ขอบของใบหยัก ปลายใบมนหรือแหลม ดอกดอกสะระแหน่ออกเป็นช่อ เหนือซอกใบบริเวณปลายยอด แต่ละช่อมีดอกจำนวนไม่ใช่น้อย ดอกมีสีชมพูอมม่วง มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ รวมทั้งกลีบดอกไม้ที่เชื่อมติดกันเป็นกรวยตื้น 4 กลีบ ด้านในดอกมีเกสรตัวผู้ 4 อัน ส่วนเกสรตัวเมียจะไม่ค่อยเจอดอกสะระแหน่ ผล ผลสะระแหน่มีสีดำ ขนาดเล็ก มีรูปผลเป็นรูปกระสวย เปลือกผลหมดจดมัน ทั้งนี้ ผลสะระแหน่มักไม่ติดผลให้เห็นหลายครั้งนัก เพราะว่ามีดอกที่เป็นหมันเป็นส่วนใหญ่
น้ำมันหอมระเหย ในใบสะระแหน่ของไทย (Spearmint) มีสีเหลืองใส มีความหนาแน่นโดยประมาณ 0.904 ประกอบด้วยสารเคมีหลากหลายประเภท ได้แก่
– menthol 63.5 %
– p-menthone19.5 %
– pluegone 42.9-45.4 %
– isomenthone12.9 %
– piperitone12.2 %
– Menthone 15-32 %
– Menthyl acetate3-10 %
– piperitone 38.0 %
– piperitenone 33.0 %
– α-terpeneol 4.7%
– limonene
– hexenolphenylacetate
– enthyl amylcarbinal
ผลดี/สรรพคุณ คุณประโยชน์ของ
เกล็ดสะระแหน่หมายถึงมีฤทธิ์เย็น ช่วยทุเลาอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืดลายตา อาเจียนคลื่นไส้ ช่วยทำให้ร่างกายแจ่มใสตื่นตัว ทุเลาอาการหวัด คัดจมูก แก้ไอ แก้ไข้ ลดผู้กระทำระหายน้ำ ลดการเกร็งของกล้าม ขับเยี่ยว ขับรอบเดือน ยิ่งกว่านั้นกลิ่นหอมๆของมันยังช่วยความเครียดลดลงและก็แก้ปวดหัวได้ บรรเทาลักษณะของการปวดศีรษะ ช่วยขับลม บรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียดแน่น รวมทั้งมักใช้แต่งกลิ่นและก็รสยา ดังเช่นว่า ยาฉาบกระเพาะ ทั้งยังมีฤทธิ์เป็นยาชาเฉพาะที่อย่างอ่อนๆลดการบวมของเส้นเลือดที่จมูก และก็ลดอาการปวดต่างๆในร่างกาย สารนี้เมื่อสัมผัสกับผิวหนังทำให้มีความรู้สึกเย็น
การศึกษาเล่าเรียนทางเภสัชวิทยา ในการศึกษาเรียนรู้ของเกล็ดสะระแหน่พบว่ามีการทำการวิจัยน้อย ซึ่งโดยมากเป็นรายงานการวิจัยในน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่เสียมากกว่ามีรายงานการศึกษาค้นคว้าวิจัยพบว่าในใบไม่นต์ มีน้ำมันและก็สารเมนทอล (เกล็ดสะระแหน่) มากถึง 80-89% พบว่าให้กลิ่นหอมยวนใจเย็นลึก ช่วยให้รู้สึกมีชีวิตชีวา ทำให้มีการเกิดความคล่องแคล่ว ช่วยทำให้ความจำดีขึ้น รวมถึงรายงานการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาขององค์ประกอบน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง (Mentha piperita L.) โดยในการวิเคราะห์น้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง พบว่าองค์ประกอบหลักในน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่งคือ alpha-terpinene, isomenthone, trans-carveol, pipertitinone oxide และ beta-caryophyllene เมื่อทดสอบฤทธิ์ในการต้านทานเชื้อจุลินทรีย์ พบว่า มีฤทธิ์ต่อต้านเชื้อ E. coli , Staphylococcus aureus และ Candida albicans นอกจากนี้ ยังมีฤทธิ์ต้านทานอนุมูลอิสระ โดยจับกับอนุมูลอิสระ DPPH และยับยั้งการเกิด lipid peroxidation
การศึกษาเล่าเรียนทางพิษวิทยา เหมือนกับการศึกษาทำการค้นคว้าและวิจัยทางเภสัชวิทยาของเกล็ดสะระแหน่ การศึกษาวิจัยทางพิษวิทยาของเกล็ดสะระแหน่นี้ยังมีน้อยมาก ซึ่งคนเขียนยังไม่สามารถค้นหารวมทั้งเก็บรวบรวมข้อมูลมาได้
ขนาด/ปริมาณที่ควรใช้ เกล็ดสะระแหน่สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งที่ยังไม่ตายยาที่ใช้ข้างนอกรวมทั้งยาที่ใช้สำหรับรับประทานโดยต้องนำไปเป็นส่วนผสมเท่านั้น ไม่สมควรใช้ขณะเป็นผลึก นอกนั้นยังมีการนำไปผสมกับสินค้าต่างๆเป็นต้นว่า ยาสีฟัน ทอฟฟี่ หมากฝรั่ง ยาดม ฯลฯ ทั้งนี้สำหรับการใช้ ดังเช่นยาสำหรับข้างนอกอายไม่เป็นที่กังวลใจเท่ากับการใช้เป็นยาสำหรับข้างใน (ยารับประทาน) โดยองค์การอนามัยโลกได้ระบุขนาดของเกล็ดสะระแหน่ที่สามารถ (WHO) ใช้กินได้ คือ 0.2 มก./น้ำหนักตัว และก็ยังมีมีรายงานเจออาการไม่ปรารถนา (adverse effect) ของผู้ที่กิน menthol ขนาด 2 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/วัน
คำแนะนำ/สิ่งที่จำเป็นต้องระมัดระวัง- หญิงมีท้องแล้วก็หญิงให้นมบุตร ไม่มีสิ่งที่ห้ามสำหรับในการใช้อาหารหรือยาที่มีส่วนผสมของมินต์ หรือ เมนทอลแต่ว่าไม่ควรใช้เกินที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดไว้
- สารเมนทอลนี้เมื่อสัมผัสกับผิวหนังทำให้มีความรู้สึกเย็น แต่ในความเข้มข้นสูงและก็ใช้ต่อเนื่องกัน โดยการสูดดมสารนี้ อาจส่งผลให้กำเนิดอาการระคายเคืองบริเวณทางเท้าหายใจ และก็อาจก่อให้เกิดปอดอักเสบได้
- เกล็ดสะระแหน่เป็นสารที่มีผลต่อระบบประสาท ด้วยเหตุนี้ไม่สมควรใช้(สูด ดังเช่นว่า ยาดม) ต่อเนื่องกันเป็นเวลานานเพราะอาจจะก่อให้เกิดการเสพติดได้
- หากผิวหนังสัมผัสเกล็ดสะระแหน่ (ที่เป็นผนึก) ในปริมาณมากอาจจะเป็นผลให้มีการเคือง ผิวหนังแดง ผิวหนังไหม้ แสบรวมทั้งคันได้
เอกสารอ้างอิง- ฤทธิ์ทางเภสัชของน้ำมันหอมระเหยจากสะระแหน่ฝรั่ง (Mentha piperita L.) และน้ำมันเขียว Myrtus Communis L. ข่าวความเคลื่อนไหวสมุนไพร.สำนักข้อมูลสมุนไพร.คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
- ยุวดี จอมพิทักษ์.ผักสวนครัว.กรุงเทพฯ,2545. http://www.disthai.com/[/b]
- Galeotti Di Cesare Mannelli L, Mazzanti G, Bartolini A, Ghelardini C. Menthol: a natural analgesic compound. Neurosci Lett. 2002 Apr 12;322(3):145-8.
- เกวลิน รัตนจรัสกุล,2555.การพัฒนาฟิล์มต้านจุลทรีย์จากคาร์บอกซีเมทิลเซลลูโลสร่วมกับน้ำมันสะระแหน่
- สะระแหน่ สรรพคุณ และการปลูกสะระแหน่.พืชเกษตร.คอม เว็บเพื่อเกษตรกรไทย.เปปเปอร์มินต์.วิกิพีเดียสารานุกรมเสรี
- รศ.ยุวดี วงษ์กระจ่าง.ยาดมมีอันตรายหรือไม่.คอลัมน์ Drug Tips จุลสารคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.ฉบับที่5.กรกฎาคม-กันยายน 2555 หน้า 6-7.
- ข้อมูลเกี่ยวกับเมนทอล.กระดาน ถาม-ตอบ.สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
